TWIERDZA SREBRNA GÓRA oraz KAMPANIA NAPOLEOŃSKA 1807.

1. Kasemattürte Batterie Große Strohhaube / Bateria Kazamatowa Wielkiego Chochoła

 

Große Strohhaube, a w zasadzie jego główna część – bateria kazamatowa (ryglująca północno-zachodnie podejście). Rysunek pochodzi z dokumentacji inwentaryzacyjnej po odbudowie i przebudowie fortu, jaka miała miejsce w latach 1809-11.

Trudno określić, w ilu książkach ten rysunek był powielany – ja skorzystałem z wydanego w 1940 roku opracowania „Passfestung Silberberg” – Twierdza na Przełęczy Srebrnogórskiej (wydane przez Oberkommando der Luftwaffe, któremu podlegał obóz jeniecki ulokowany w Twierdzy).

2 Bitwa o Bardo Śl. (1807)

 

Mapa pochodzi z wydanego w 1857 roku reprintu dzieła autorstwa hrabiego Minucciego  „Feldzug der Bayern in 1806/7” (Wojska Bawarii w kampanii 1806/7), książki w zupełnie innym świetle przedstawiającej walki o Twierdzę Srebrna Góra. 17 długich dni walki, pełnej poświęcenia z obu stron i ofiar, o których pamięć nie powinna zgasnąć...

Na tej mapie pokazano dość krótkie i zakończone ucieczką wojsk pruskich starcie o Bardo Śląskie (Wartha), które miało miejsce 8 lutego 1807 roku.

Są na tej mapie Bawarczycy, są Wirtemberczycy, są Prusacy, ale wojsk francuskich nie ma!

3. Festung Silberberg / Twierdza Srebrna Góra

 

Fragment mapy sztabowej wojsk bawarskich poświęconej bitwie o Wartha/ Bardo Śl. w dniu 8 lutego 1807 roku przedstawiający srebrnogórską twierdzę.

Ale na dokładność czy niezbędną wręcz szczegółowość napoleońscy dowódcy liczyć zbytnio nie mogli, choć twierdza, od samego początku jej budowy, była "podglądywana" przez ludzi związanych z wywiadem francuskim czy austriackim, być może dla "dokumentowania" prac systematycznie wysyłano w jej okolice szpiegów. Choćby jako kuracjuszy korzystających z wód leczniczych Zdrojowiska, wówczas Bad Centnerbrunn i, czemu nikt się zresztą nie dziwił, podziwiających konno czy pieszo piękno Gór Sowich.

 

4. Plan twierdzy Srebrna Góra (1790).

 

Wprawne oko zauważy natychmiast, że to, co na swoich mapach mieli Bawarczycy nijak ma się do tego, co na mapach twierdzy nanieśli pułkownik Dietrich von Haas i pułkownik Michael Wilhelm von Capeller, bo to oni zamieniali się w 1787 roku na stanowisku komendanta twierdzy. Pierwszy oryginalne plany pułkownika Regellera uszczegółowił (jest na to mapa z roku 1787), drugi budowę kontynuował i po 3 latach służby wyniki swojej pracy na mapie uwiecznił! Obydwaj prowadzili budowę w taki sposób, że część prac pozostała przez szpiegów niezauważona!

A dla purystów językowych gratka - nie Festung lecz VESTUNG! I nie jest to błąd - na wcześniejszej mapie też jest Vestung, i na wcześniejszej także... Trochę się ten język niemiecki zmienił przez ponad dwa wieki, oj trochę się zmienił....

(Pass)Festung Silberberg czyli Twierdza na Przełęczy Srebrnogórskiej

1. Generał Dominque Vandamme

 

Nieprzypadkowo od niego rozpoczynam galerię. W imieniu Jerome (Hieronima) Bonaparte to właśnie on dowodził wszystkimi wojskami napoleońskimi, które podczas Kampanii 1807 roku weszły do Kotliny Kłodzkiej i w Góry Sowie, z pewnością tymi, które szturmowały Twierdzę Srebrna Góra.

Był ponoć bardzo ludzkim dowódcą.

Mam do niego swoisty sentyment - prosił moich przodków o pamięć nad poległymi w atakach na Twierdzę, którzy pozostaną na wieki w Ziemi Śląskiej, mnie Dziadek przykazał, bym dzień moich imienin rozpoczął od ... MODLITWY ZA WSZYSTKICH W TEJ BITWIE (I WOJNIE) POLEGŁYCH.

 

Purystom językowym przypominam: dla mnie to jest Twierdza. W tym przypadku ortografia się dla mnie nie liczy! Należę do potomków obrońców Twierdzy i jest ona dla mnie miejscem szczególnym, a takie miejsca traktuje się z szacunkiem!

 

2. Francuzi ostrzeliwują ... Twierdzę???

 

Pierwsza z dwóch rocznicowych pocztówek z 1857 roku, które prezentują Francuzów w akcji czyli zdobywaniu Twierdzy.

Widać, że działa francuskie stały dość daleko od samej Twierdzy i ostrzeliwały raczej miasteczko Srebrną Górę niż umocnienia forteczne.

A czemu nie podciągano ich bliżej Twierdzy?

Bo ta też miała działa. I wprawionych w ich obsłudze artylerzystów.

3. Francuzi wchodzą do Srebrnej Góry.

 

Oczywiście nie do Twierdzy, ale do miasteczka. Są jeszcze uśmiechnięci, wydaje im się, że oto przed nimi kolejne zadanie typu "bułka z masłem".

Niebawem zmienią zdanie. Górujące nad miasteczkiem forteczne działa jeszcze milczą, czekają, aż zgodnie z rozkazem gubernatora generała von Götzena cywile opuszczą miasto. Dopiero wtedy pokażą, że w tych domach Francuzi schronienia nie znajdą i będą musieli wycofać się dość daleko...

To druga z rocznicowych pocztówek z 1857 roku.

4. Pocztówka z panoramą Twierdzy

 

Chyba jedna z pierwszych pocztówek w ogóle. Wydana przez Frankensteiner Zeitung, Gazetę Ząbkowicką, w 1840 roku.

Zachwycają bielą mury Twierdzy - były wówczas obłożone białymi płytami z granitu (jest taki!!!), które chroniły ceglaną konstrukcję przed oddziaływaniem warunków atmosferycznych i nadawały murom Twierdzy dodatkowej wytrzymałości na uderzenia kul artyleryjskich.

5. Pocztówka z Donjonem

 

Też stara, bo z 1845 roku, ręcznie malowana...

6. Pocztówka z Wielkim Chochołem

 

Z 1855 roku. Fort Große Strohhaube - Wielki Chochoł jeszcze nie został niemalże kompletnie zniszczony. Jeszcze góruje nad Raszynem, dziś częścią wsi Jemna.

Bateria Skrzydłowa i główna Bateria Kazamatowa wystają wysoko ponad wierzchołki drzew - to ciekawe, ale na początku XIX wieku nie rosło tam ani jedno drzewo. Przeciwnik nie miał prawa do ochrony, jaką dają pnie drzew! Ale rok 1855 to niemalże koniec wojennej służby Twierdzy. Już w latach 30-tych była militarnie przestarzała, już wtedy podjęto decyzję o jej stopniowym rozbrajaniu. W 1848 roku stanęła wprawdzie w gotowości bojowej, ale Wiosna Ludów na Śląsk się nie rozlała.

7. Pocztówka z Dolnym Bastionem

 

Wydrukowana w 1899 roku, zatem widać na niej ślady nierównej walki, jaką Twierdza musiała stoczyć z nowoczesną artylerią ostatniego ćwierćwiecza XIX stulecia, gdy po 1868 roku Twierdza została przemianowana na poligon artyleryjsko-saperski.

Granitowe płyty zniknęły, cegły są miejscami mocno wykruszone - to efekt prób z nowymi pociskami i materiałami wybuchowymi. Czyniły potężne zniszczenia, ale Twierdza nie poszła w całkowitą ruinę. Przetrwała...

8. Pocztówka z podejścia na Dolny Bastion

 

Kolejna pocztówka z 1899 roku pokazująca mury Nieder Bastion, Dolnego Bastionu, ale tym razem od dołu, od podejścia, a nie gdzieś z murów Twierdzy.

 

9. Pocztówka z Wielkim Chochołem.

 

Właściwie chciałoby się zawołać DLACZEGO???

No cóż, umocnienia Baterii Kazamatowej Wielkiego Chochoła idealnie nadawały się do pełnienia roli poligonu. Oddalone od Twierdzy o blisko półtora kilometra mogły przyjmować bezlitosne ciosy nowych pocisków artyleryjskich i uderzenia "w podbrzusze", jakimi były eksplozje coraz to nowszych rodzajów materiałów wybuchowych - dynamitu i jego coraz mocniejszych odmian.

Wystarczy popatrzeć na to zdjęcie, przypomnieć sobie otwierający galerię szkic z przebudowy z lat 1809-11 by zrozumieć, że patrzymy na coś, co wcześniej liczyło sobie... kilka pięter wzwyż. Zostało to, co leżało na najniższym poziomie kazamatowym. Całej reszty, łącznie z baterią tarasową, po prostu nie ma!